شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری‌های خبری شیعه) -اسلام شناس و مفسر حوزه علمیه قم گفت: اسلام دین توصیفی است و احکام فرمانی که گاه در دین دیده می‌شود رسوبات حکومت‌های استبدادی و طاغوتی گذشته است.
به گزارش خبرنگار شفقنا از مدرسه فیضیه آیت الله نکونام روز شنبه در ادامه درس تفسیر خود با اشاره به سیاق توصیفی آیه ۲۶۱ سوره بقره گفت: این آیه و آیات بعد از آن بیان شاکله و ساختمان انفاق در جامعه را طراحی می‌کند بدون آنکه فرمانی در آن باشد.
این استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم ادامه داد: اسلام یک دین توصیفی است نه دین فرمانی اما رسوبات حکومت‌های استبدادی سابق سبب شده است تا بخش گسترده‌ای از رفتار ما رفتار ارباب مآبانه، شاهانه باشد و این رفتار حتی در برخورد‌های خانوادگی هم وجود دارد و افراد به جای نرم سخن گفتن به هم دستور می‌دهند.
نویسنده کتاب ” دین پژوهی” در توضیح توصیفی بودن دین گفت: دین مانند یک نقشه ساختمانی است. معمار و مهندس نقشه را می‌کشند و به شما می‌دهند و به شما می‌گویند اگر می‌خواهید این بنا اصولی ساخته شود طبق این نقشه پیش بروید. حالا اگر شما چیزی را جابه جا کنید و تغییر دهید خودتان دچار مشکل می‌شوید.
آیت الله نکونام افزود: شاهان عرب و عجم ما را به خشونت کشیدند درحالی که در فرهنگ اسلامی آمده است” سید القوم خادمهم”. خادم کسی است که شما او را اجیر می‌کنید تا بخشی از کار‌هایتان را انجام دهد و در مقابل کاری که انجام می‌دهد مزد دریافت می‌کند و یا با برکرامت برای جامعه و مردم کاری را دنبال می‌کند.
وی با استناد به آیاتی از قرآن کریم خاطر نشان کرد: خداوند متعال به نبی ختمی صل الله علیه و آله می‌فرماید تو فقط می‌توانی انذار و بشارت بدهی، لذا ما در باب امر به معروف و نهی از منکر گفتیم هیچ کسی بر دیگری ولایت ندارد مگر اینکه با دلیل ثابت شده باشد چرا که جامعه ظرف هیته ی عموم است و انجام منکر جامعه را مشکلدار می‌کند و همین امر باعث می‌شود دیگران در طرف منکر ولایت امر و نهی را پیدا کنند.
استاد حوزه علمیه قم درتوضیح مساله امر به معروف، با انتقاد شدید از روحیه تجسس در زندگی دیگران گفت: امر به معروف و نهی از منکر به معنای فضولی و تجسس در زندگی و حریم خصوصی افراد نیست. اسلام برای انسان کرامت قائل است و اجازه نمی‌دهد کسی در حریم خصوصی دیگران دخالت کند.
استاد خارج فقه ادامه داد: امر به معروف یعنی شما در یک جامعه زندگی می‌کنید، در این جامعه کسی به طور طبیعی به کسی ولایت ندارد، اما چون نظام اجتماعی است و همه می‌خواهند در جامعه زندگی کنند اگر کسی از قوانینی و عرفیاتی که مورد نظر جمهور است و جامعه آن را به عنوان هنجار پذیرفته است تخطی و در محیط اختلال ایجاد کرد و بر همگان لازم است جلوی آن را بگیریند.
آیت الله نکونام افزود: در واقع خود شخص خاطی است که برای دیگران این ولایت را به وجود می‌آورد تا به او تذکر دهند نه اینکه “تعمیم امامت” وجود داشته باشد. اگر همه امامند پس معموم کیست؟ لذا ما باید مراقب باشیم تا با اسم دین مروج گناهان کبیره‌ای مانند تجسس نشویم.
این مفسر  قرآن کریم در پاسخ به طلبه‌ای که از او درباره عبارت “کلکم راع و کلکم مسئول” پرسید گفت: “راعی” به معنای فرماندهی نیست بلکه به معنای رعایت کردن است. این عبارت بیانگر نوعی هدایتگری است نه قلدری.
جامعه شناس حوزه علمیه قم با تاکید بر لزوم بازنگری در رفتار‌های اجتماعی گفت: حکومت‌های استبدادی در خلق و خوی ما تاثیر گذاشته است. کشور ما سال‌ها «کد خدا» داشته است و مردم هم می‌پذیرفتند. “کد” یک واژه آذری به معنای روستاست. حالا شما ببینید کدخدا یعنی چه.
وی ادامه داد: اسلام دین توصیفی است اما ما وقتی به دسته‌ای از بیانگران دینی نگاه می‌کنیم گاهی عباراتی دیده می‌شود که گویا مانند یک فرمانده حکم صادر شده است. همین برخورد در رفتار پزشکان هم دیده می‌شود. پزشک می‌تواند به بیمار بگوید شما فلان بیماری را دارید و این نوع غذا برای این بیماری مضر است، نه اینکه به صورت فرمانی بگوید این غذا را نخور. لذا ما در باب صوم گفتیم تشخیص خود بیمار مهم است و اوست که می‌تواند با توجه به مشورت پزشک مصلحتش را تشخیص دهد و تشخیص مریض حتی بر نظر پزشک مقدم است.
آیت الله نکونام با انتقاد شدید از کشتار انسان‌های بی گناه در خشونت‌های جهانی ، به طرح این سوال پرداخت که ”  کشتار وسیع انسان‌ها دستور کدام دین است؟”

وی خشونت‌ها و کشتار‌های جهان امروز را ” ننگ عصر معاصر” خواند و خاطر نشان کرد: اسلام روزی در دنیا گل می‌کند که ما پیرایه‌های خشونت و استبداد و قلدرمآبی را از او جدا کنیم. آن روز است که شما دوباره شاهد این آیه مبارکه خواهید بود که ” و رایت الناس یدخلون فی دین الله افواجا”.
آیت الله نکونام با اشاره به آیه “انا هدیناه السبیل اما شاکرا و اما کفورا” در توضیح آیاتی از قرآن که به صورت امر و نهی بیان شده است گفت: عناوینی که ساختار قانونی دارد و انجامش برای همگان الزامی است آنهایی است که پذیرش عمومی داشته و الزام آن از جانب مردم آن جامعه باشد و فرمان، ویژه ی فرد یا گروهی نیست.

انت‌های پیام

www.shafaqna.com/persian