اینترنت، فیسبوک و ماهواره
خرداد نیوز :
آیت الله نکونام: اول گفتند بلندگو حرام است و به ماهواره رسید
در همین حرم شاه زاده عبدالعظیم تهران بلندگو آورده بودند یکی از رییس هیاتها اجازه نداد هیاتش وارد حرم شود، گفت بلندگو حرام است…
پس از انتشار چند استفتاء انصاف نیوز از چندین فقیه در قم درباره ی سرعت اینترنت، آیت الله محمدرضا نکونام از اساتید برجسته ی حوزه ی علمیه ی قم در جمع تعدادی از دانشجویان تهران در این باره سخنان مهم، صریح و متفاوتی را مطرح کرده است.
به گزارش اختصاصی انصاف نیوز، متن چکیده ی سخنان آیت الله نکونام، استاد سطح خارج حوزه ی علمیه ی قم که در پاسخ به پرسشهای این دانشجویان مطرح شده در پی میآید:
امروز حرف اول و آخر قدرت است و قدرت دو زیر ساخت دارد؛ یکی “علم” و دیگری “معرفت”. “علم” صفت شناسی است و”معرفت” باطن شناسی. در ادبیات میگفتیم “ظننت انه سارق”. سارق صفت است و فعل هم اینجا ناقصه است اما معرفت باطن را نشان میدهد و لذا فعل آن هم تام است. میگویید “عرفت الله” و “عرفته” یعنی ذات او را. این ظرف معرفت در واقع به انبیاء و اولیاء و وحی میخورد. همه ی انبیاء صاحب معرفت بودند نه صاحب علم. آنها “ملا مکتبی” نبودند و اگر مدرسه هم میرفتند یک امر ظاهری بوده است مثل وضو گرفتن امام حسن و امام حسین علیهما السلام و الا کسی که وقتی به دنیا میآید نماز میخواند میتواند وضو را هم بگیرد. پس اهل علم نوابغ میشوند و اهل معرفت اهل وحی و کرامتند. معرفت برای انبیا و اولیاست ولی علم یک چیز عادی است. این دو همیشه در تعارض هم بودهاند. ما میبینیم که خود پیامبران قدرتمند بودهاند و هیچ پیامبری نیست که شکست بخورد، “ما من نبی الا و له امه” هیچ پیامبری نیست که امت نداشته باشد اما تابعین آنها ممکن است شکست خورده باشند چون اینها
بعد از پیامبران ممکن است ضعیف شده باشند، مثل اسلام خودمان.
امام حسین علیه السلام را سر بریدند و به ائمه خون دل دادند لذا ائمه ساختار حکومت را رها کرده و گفتند ما کار فرهنگی علمی میکنیم. ائمه بعد از امام حسین کار علمی فرهنگی کردند که ما الان زنده به آن هستیم. از قیام امام حسین (علیه السلام) یک صدایی میآید که ما هیچ خبر از آن نداریم، نتوانستیم یک دانشگاه برای کربلا بزنیم، نتوانستیم یک دانشگاه برای امام حسین (علیه السلام) بزنیم، چون علم آن را نداشتیم و حالا شما در علم و معرفت هیچی ندارید.
اکثر مکاسب محرمه، محلل شده است
یک حوزهای داریم با چند صد هزار جمعیت که در آن فقط از مردها حرف میزنند. مکاسب کپک زدهای که تاریخ مصرف آن عوض شده را میخوانند. من گفتهام خواندن این کتاب برای طلبه ی امروزی سزاوار نیست. میگوید ” مکاسب محرمه” اما اکثر آن “محلل” شده است. این حوزه منقبض شده، اسلام یک دین انبساطی است، میخواهد باز شود، چتر که میخواهد باز شود باید بالا برود. برای نماز باید بالا بروی و الا خدا که “عال فی دنوه و دان فی علوه” اما تو باید بالا بروی. به تعبیر من، ما یک حوزه ی پویا نداریم. هیچ سوادی ندارند و من بارها این مساله را به مسوولان و روی منبر گفتهام. فقه چیست؟ یا مربوط امور اجتماعی یا امور مردمی، باید روانشناسی و جامعه شناسی بدانی. فقیهی که روانشناسی بلد نباشد فقیه نیست، جامعه شناسی و رانشناسی یک وقت میخواهید از اروپا بیاورید یک وقت من ۶۰۰۰ تا روایت معصوم دارم که در هیچ کدام از دانشگاههای دنیا نیست. من بیشتر از همه ی اروپا روانشناسی دارم، اینجا ولی این آقا نمیداند، وقتی اسم من توی سایت میآید “حضرت آیت الله العظمی دکتر نکونام” چون نمیداند اینجا در متون دینی سرشار از علم روانشناسی است فکر میکند من اگر روانشناسی میدانم حتما در دانشگاه خواندهام. من تا هزار سال دیگر را آنلاین به شما میدهم. گفتم مثلا فیضیه ۴۰ سال دیگه چطور و ۸۰ سال دیگر و ۲۰۰ سال دیگر چطور است. من بارها گفتهام من از همه کوچکترم، بیایید اول همین سیوطی را از من امتحان بگیرید و بعد من از شما امتحان میگیرم.
اول گفتند بلندگو حرام است و به ماهواره رسید
بدون علم، عرفان و قدرت نمیتوان با آمریکا مقابله کرد. انقباض که دارید! انبساط هم که ندارید! من یک مثال بزنم تا انقباض خوب جا بیفتند. در همین حرم شاه زاده عبدالعظیم تهران بلندگو آورده بودند یکی از رییس هیاتها اجازه نداد هیاتش وارد حرم شود، گفت بلندگو حرام است. گفتم آقای بروجردی پشت بلندگو درس میدهد گفت من کاری به کسی ندارم. بعد گفتند رادیو حرام است و هرکسی که رادیو را تعمیر کند نانش حرام است و بعد گفتند تلویزیون حرام است و بعد گفتند ویدیو حرام است و بعد ویدئو شد ماهواره و تمام اینها افکار انقباضی است.
جنگل آمازون هم الان همه چیز دارد
معصومین علیهم السلام به ما یاد دادند که هیچ وقت در محل خودمان نجنگیم بلکه به بیرون برویم اما ما دائم میخواهیم در اتاق خودمان بجنگیم لذا همیشه ضربه میخوریم. ما یک کشور قدرتمند و بزرگ هستیم، این انقلاب ما پشتوانش ۶۰۰ سال شیعه است. ما الان داریم ۱۰ کشور را در دنیا خرج میدهیم، ۱۰ تا کشور را داریم کاملا اداره میکنیم، ما دوم گاز جهانیم، نفتمان را هم که میبینید و معدنهایی که داریم. ما از قدرت امکانات هیچ چیز کم نداریم، سرمایه خیلی داریم ولی اقتصاد نداریم، اقتصاد یعنی مدیریت کردن. عامل دزدی این که بانک اطلاعاتی نداریم مثلا شما یک خانه را چطور قیمت میگذارید، پس هزار تا خانه را هم میتوانید، پس یک کشور را هم باید بتوانید. کشور شما چند میارزد؟ دزدی چرا میشود چون سیستم نداریم، الان دیگر جامعه ی بدوی نداریم، جنگل امازون هم که برید میبینید وجب به وجبش رو متراژ کردند، همه چی دارند، مردمش پیشرفت کردند.
اینترنت و فیسبوک، خر مفت است
ماهواره یک قدرت است فیسبوک یک قدرت است اینترنت یک قدرت است. خر مفت است، بپرید روی آن و برید. بلد نیستید سوار شوید بروید دنبال کارتان. اما این آقا نمیتواند از این سیستم از این اینترنت از این فیسبوک استفاده کند، میگوید همهاش حرام است. الان چند نفر از آقایان میتواند با کامپیوتر کار کنند؟ دنیا رشد کرده است. دست ما هم نیست، از این هم بیشتر رشد میکند و به فرمایش ما همان کاری که عرفای ما میکردند اینها انجام میدهند.
میگویند حرف شیخ یا آخوند را بزن از خودت نگو!
در درس فلسفه گفتتهام ۷۰ درصد معجزات پیامبران ما مادی بوده و اصلا غیب نبوده است و اگر اینطور نبود من میتوانستم به آنها بگویم تو اصلا از نسل من نیستی. پیامبر که این کار را میکند یعنی تو هم میتوانی اما کسی نیامد از اینها یاد بگیرد و نگذاشتند این بزرگواران هم کار خودشان را انجام دهند. آن چند درصد غیب هم رابطه ی خودشان با خدا بوده نه با مردم. اصلا اگر این کرامت و معجزه را میخواهی به آن عصر منحصر کنی کلاه سر من گذاشتهای. آن موقع که مردم تکنیک و صنعت نداشتند شما از معجزه حرف میزدی و الان که من باهوش شدهام میگویی معجزه تمام شده است. پیامبران آمده بودند به ما وحی یاد بدهند تکنیک یاد بدهند صنعت یاد بدهند. امیر المومنین علیه السلام که برای خودنمایی نمیگوید از من از طرق سماوات بپرسید؛ اما ما انقباضیش کردیم. در همین حوزه میگویند حرف شیخ یا آخوند را بزن از خودت نگو.
از فرصت فیسبوک استفاده کنید
باید بانک اقتصادی داشته باشیم بدانیم کشور چند میارزه چند تا سرمایه دار داریم چندتا فقیر داریم، کد داشته باشد، جی پی اس داشته باشند، بخش دینی چقدر درامد دارد؟ برای استفاده از موقعیت کشور، باید با سیستم حرکت کنیم. دیگر دنیا یک جامعه ی بدوی نیست. ما باید قدرت پیدا کنیم قدرت هم علم میخواهد و هم معرفت. فرق ما با کفار این است که انها نمیتوانند معرفت داشته باشند اما ما میتوانیم. من بارها در درسها گفتهام اگر ما وارث الانبیاء هستیم آیا کسی الان میتواند بگوید من امروز رییس جمهور آمریکا را از همینجا به زمین میزنم؟! آمریکای فلان فلان شده به قول شماها فیسبوک و اینترنت درست کرده است! چرا فیلتر میکنید؟ از همین فرصت استفاده کنید و قدرت خودت را نشان بدهید اما نباید دعوا کنید.
کشاورزی سنتی حرام بین است
من یک وقت به این آقا که ریس حوزه علمیه بود گفتم بیایید یک سایت بزنید من این سایت را اداره میکنم با دنیا دیالوگ میکنم اگه من آنها را زدم که شما خوشحال بشوید، اگر من آنها من را زدند شما خوشحال بشوید و بگویید مال ما نیست. ما باید در دل دنیا بریم عقب بیاییم میبازیم و اگر این کار را بکنیم توانایی مقابله با دنیا را داریم. دو مثال میزنم که بحث جا بیفتد. ما اجدادمان همه کشاورز بودند اما کشاورزی امروز ما کجا قرار دارد؟ ما الان گندترین کشاورزی را داریم چون سنتی است و کشاورزی خشکسالی یعنی افراط آب و خشکسالی. این آبی که در زمین وجود دارد ۳۰ درصدش آب است و بقیه ی آن خون زمین است، ما خون زمین را مکیدهایم و با آن خیار و گوجه کاشتهایم. کاشت این خیار و گوجه به نفع من نیست چون خون من پای این بته ریخته شده لذا به نظر ما کشاورزی سنتی حرام بین است. ما در بخش کشاورزی انقباضی و بسته عمل کردیم، امروز به این روز افتادهایم اما در بخش انرژی هستهای انبساطی عمل کردیم و با اینکه نداشتیم امروز دنیا را متوجه خود کردهایم. الان چهل و پنج کشور دنیا دور ما جمع شدهاند و میگویند اینها اگر بخواهند میتوانند. یعنی اینجا خود را قدرتمند کردهایم. پس در زمینه ی فضای مجازی هم نترسیم و انبساطی عمل کنیم. ما الان در دنیایی هستیم که نفستان روی اقیانوس تاثیر دارد یعنی سیستم دارد و بدوی نیست و از طرفی بخواهید و نخواهید آمریکا در دنیا اثر دارد هم باید اثر مستقیم داشته باشیم و حرکت کنیم. ما باید انبساط پیدا کنیم برای انبساط علم میخواهد قدرت میخواهد.
سرعت اینترنتمان در حد گاری است
ما با اینکه این همه حلق اینترنت را فشار دادهایم و سرعت اینترنتمان در حد گاری است بچههای مدرسه نرفته ی ما همه با اینترنت و کامپیوتر کار میکنند. بچهای دادگستری را هک کرده و التماسش میکنند که آبروی ما را نریز. اینجا کشور ولایت است و تنها فرقهای که ۲۶۰ سال معلم معصوم داشته است ما بودهایم. آمریکا را ببینید که در آن چقدر آدم میکشند. اصلا با کشور ما قابل مقایسه نیست. پس ما از نظر فرهنگی جزو کشورهای مادر در سطح جهانیم. از نظر هوش و استعداد و نیروی انسانی جوان هم سرآمد دنیاییم.
طلبهها! فرش بفروشید، تبلت بخرید
من میگویم ما به جای حلزون شدن سوار این قطار جهانی شویم. من به طلبه هایم گفتم بر شما واجب است که فرش زیرپایتان را بفروشید و بروید لپ تاپ یا تبلت بخرید. گفتم اگر نتوانید برای یک میلیارد حرف بزنید مفت نمیارزید. مسلمان کسی است که متمدن باشد متدین باشد نه خرفت باشد. حرف من این نیست که به جنگ با دنیا برویم، ما باید منطقی با دنیا دیالوگ کنیم. علم رسانهای ما باید در سطح جهانی باشد و راحت با دنیا دیالوگ کنیم. با این کار به قدرت میرسیم و این روند با سرعت حلزونی میسر نمیشود.
آفت سکس و خشونت در اینترنت، راه حل دارد
نهایت آفتی که در اینترنت هست چیست؟ سکس و خشونت نهایت آن است. ما باید با اخلاق و تکنیک و فرهنگ با آن مقابله کنیم نه با قایم موشک بازی. ما با دشمنی روبرو هستیم پس چه کنیم: ” وَ اَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّهٍ ” و بعد میگوید “وَ مِنْ رِباطِ الْخَیْل”. شما میگویید با فیسبوک و اینترنت پر سرعت این جوان خراب میشود؟ خب چرا این را خراب میکنی مشکل این جوان را حل کن. شما وقتی نتوانستی نیاز این جوان به همسر را حل کنید میرود فیلم و عکسش را نگاه میکند. کدام دیوانهای است که اصلش را داشته باشد و خودش را به شیشه بچسباند؟! شما اگر به این جوان چلوکباب بدهید آب گوشت و دوغ میخورد؟
حل کردن مشکل جوانان بر دولت اسلامی واجب است. حل این مشکلات متخصص میخواهد. بیمارستان را که نمیشود با پرستار اداره کرد. بیمارستان پزشک متخصص میخواهد اگر با پرستار اداره کردید صبح به صبح باید مرده از آن خارج کنید. متخصص که نبودید تنها راه مقابله را ایجاد مانع میدانید. گفتیم تخصص را رها کن و فقط تعهد و تعهد هم که ملاک ندارد شیر تو شیر میشود.
ایران یک کشور معمولی نیست یک قاره است پس ادارهاش تخصص میخواهد. با این اوضاع تا همین جا هم ما با معجزه امام عصر (عج) و غیرت مردممان ایستادهایم. شما میگویید راه مقابله با تهاجم دشمن اینترنت ملی است و استدلال میآورید که در اینترنت ملی ما فحشاء نداریم و اکثر استفاده ی مردم هم از سایتهای داخلی است؟! ما میگوییم با همین اینترنت میشود به مقابله با تهاجم پرداخت اما به شرط اینکه متخصصانمان را جمع کنیم و به آنها بهاء بدهیم. من نمیخواهم وارد بحث سیاسی شوم اما درصد بگیرید ببینید چند درصد از مدارک دانشگاهی ما الان حقیقی است و بر اساس ضابطه علمی است؟!
با این وضع نمیشود به مقابله پرداخت. مقابله، قدرت میخواهد و قدرت هم علم و معرفت میخواهد، تخصص میخواهد. متخصص که بودی از همین فضا استفاده میکنی. دائم ننشینیم حاشیه برویم، باید بافت کار را دنبال کرد. شاستی کشور باید دست متخصصان باشد اما متخصصان ما یا سکوت کردهاند یا جیره خور و فراری شدهاند. دختر ایرانی بلند میشود میرود آمریکا جایزه ی برتر ریاضی را میگیرد اما الان در کشور میگویند آقا این موهایش پیداست، چارقد سرش کن که گوشهایش پیدا نباشد. حرف من این است دین اسلام دین انقباضی نیست اما ما انقباضی هستیم. ما باید فضا را باز کنیم و هرچه دادند ما آنتی تز آن را هم بزینم و استفاده کنیم. ما باید کشور را روی اصول علمی بنا کنیم، ما باید دعا کنیم به خون شهدا، امام زمان کمک کند. به قول مرحوم بهشتی ما هستهایم، به ریشه ی این مردم بستهایم، هیچی هم نمیخواهیم. من با کسی مشکلی ندرم، من دارم درباره ی روش سیستمی میگویم.
الان ما علما، پولدارترین عصر تاریخیم؛ چی کار کردیم؟
ما باید با تعاون، تعامل، با تبادل با هم زندگی کنیم، این منوط به دو امر مهم است. اول شما دانش داشته باشید، دوم شما صدق داشته باشید. ما باید علم ومعرفت را دنبال کنیم. علم که اسلام و غیر اسلامی ندارد، خدا بیامرزد مرحوم بهشتی را میگفت موسقی اصیل اسلامی، من گفتم مگر موسیقی بلدی؟ موسیقی اسلامی نداریم، چرا اگر موسیقی ایرانی بگویید داریم، موسیقی اصیل اسلامی دیگر چیست؟ این انقلاب خون این بچه هاست و زحمت ۶۰۰ سال غربت شیعه است. آقای خمینی گفت اگر اسلام سیلی بخورد دیگر به این زودی نمیتواند از جایش بلند شود. ما را غفلت گرفته، شما خوب میدانید علمای سابق ما پول نداشتند ولی مردم را هدایت میکردند، مردم از آنها اطاعت میکردند، در ماجرای تحریم تنباکو این زن شاه هم قلیانش را بیرون میاندازد. الان ما علما، پولدارترین عصر تاریخیم. چی کار کردیم؟
http://khordadnews.ir/news/۸۹۵۳۶
سایت آگاه سازی / آیت الله نکونام؛ کاهش سرعت اینترنت مناسب اسلام نیست
آیت الله نکونام؛
کاهش سرعت اینترنت مناسب اسلام نیست
آیت الله محمدرضا نکونام، از مدرسین برجسته ی حوزه علمیه قم معتقد است: ایجاد محدودیت و مانع برای کاهش سرعت ارتباطات معمول، مناسب اسلام و چهره ی انقلاب اسلامی نیست.
سایت آگاه سازی؛ آیت الله محمدرضا نکونام، از مدرسین برجسته ی حوزه علمیه قم معتقد است: ایجاد محدودیت و مانع برای کاهش سرعت ارتباطات معمول، مناسب اسلام و چهره ی انقلاب اسلامی نیست.
بگزارش انصاف نیوز، پاسخ این استاد درس خارج به پرسش شرعی در پی میآید:
پرسش:
با توجه به اینکه بسیاری از محققین و پژوهشگران جهت تحقیقات علمی از اینترنت استفاده میکنند و سرعت پایین اینترنت باعث اتلاف وقت و زمان افراد را دارد در صورتی که وزارت ارتباطات امکان افزایش سرعت اینترنت و جلوگیری از اتلاف وقت این افراد را داشته باشد آیا از بیم استفاده نامطلوب و ناصواب بعض افراد، ایجاد محدودیت در سرعت اینترنت از نظر حضرتعالی مجزی است
و آیا محدود کردن استفاده از اینترنت از روی عمد موجب ضمان نمیباشد؟
پاسخ دفتر آیت الله محمد رضا نکونام:
با سلام. پاسخ استفتاء شما به شرح زیر است:
ایجاد محدودیت و مانع برای کاهش سرعت ارتباطات معمول، مناسب اسلام و چهره ی انقلاب اسلامی نیست. این کار موجب انزجار و بی رغبتی مردم؛ به ویژه دانشیان و محققان کشور میشود. البته برای در امان ماندن از آسیبها، باید فرهنگ سازیِ استفاده ی مطلوب و آگاه سازی جامعه را پیش گرفت. هم چنین تمامی عملکردهای افراد مرتبط، پی آمدها و پیگردهای آثاری آن را همراه دارد.
با آرزوی موفقیت برای شما
گفتاری از آیتالله نکونام؛ آیفون تصویری خانه مردم را هم حرام کنیم?!
ایرنا – «الانسان حریص علی ما منع»؛ باید به جای فیلتر در مقابل افکار ناهمگون قدرتنمایی داشت.
ایجاد مانع در بسیاری از موارد نتیجه ی منفی میدهد، نمیشود گفت صنعت و پیشرفت بد است. اینکه به طور مثال یک روز بگویی امری حرام است و در فرصتی نه چندان دور بگوییم خوب است نشان دهنده ی کاستی نظریه پردازی است. جهان، جهانی باز است و نمیتوان جلوی آن را گرفت، بله باید قدرت مبارزه را بالا برد تا دنیا نتواند به ما ضربه بزند.
با وارد شدن موبایل به جامعه، دروغ افزایش پیدا کرده است چون با تلفن ثابت طرف نمیتوانست از داخل منزلش بگوید من در سفر هستم اما الان داخل منزل است، میگوید من مسافرتم، موبایل دروغ را افزایش میدهد حتی میتواند منفیات دیگری را هم ایجاد کند، پس ما بگوییم استفاده از موبایل هم ممنوع است؟ وقتی که گفتی به طور مثال رایتل حرام است پس استفاده از آیفون تصویری هم میشود حرام باشد! ما نمیتوانیم همواره جلوی چشم مردم و جامعه را ببندیم.
ما باید قدرت مبارزه پیدا کنیم. مبارزه منفی همیشه جواب مثبت نمیدهد. در جهانی که امروز زندگی میکنیم بزرگترین منفی شخص مانع است. نسبت به هرچیزی که مانع ایجاد شود یا مانع تراشی پیش آید نتیجه ی معکوس میدهد، یعنی جامعه نسبت به آن حریص میشود، حالا این فیسبوک، ماهواره، اینترنت باشد یا رایتل.
باید این موارد را به صورت علمی، منطقی و اخلاقی مورد بررسی قرار داده و با همین روش با آنها برخورد شود. اگر به طور علمی، اخلاقی و مودبانه با این مسایل روبرو شویم در این صورت دشمن باعث قوت ما خواهد شد اما با ایجاد مانع دشمن ممکن است باعث تحقیر جامعه، مردم و دین مقدس اسلام شود، مثل این که کسی دنبال ما کند و ما هم فرار کنیم؛ وقتی کسی دنبالتان کرد بایستید و دفاع کنید، منتهی دفاع علمی و منطقی، اجتماعی و مودبانه. یعنی دفاع ما سبک منفی نباشد. وقتی دفاعی منفی داشت این منفی با منفی دشمن یک فضای مثبت برای او ایجاد میکند اما اگر منفی دشمن با مثبت پاسخ گفته شد مانند فاز و نول میشود که میتواند در جامعه برای ما اقتدار ایجاد کند.
الان فیسبوک در ایران فیلتر است اما سال گذشته یکی از رسانهها آماری را راجع به کاربران فیسبوک ایران منتشر کرد که جالب بود، گویا ۱۷ میلیون ایرانی صفحه ی فیسبوک دارند، این یعنی حداقل ۱۷ میلیون ایرانی که به اینترنت دسترسی دارند فیلتر شکن دارند. حالا در نظر داشته باشید که چند درصد مردم ما با اینترنت سر و کار دارند.
ضرر دوم اینکه ما با مبارزه ی منفی به آسان خوری و تنبلی عادت میکنیم. اما وقتی مقاوم سازی کردیم ما قوی میشویم و آنها تضعیف میشوند. از طرفی ما نباید به این زمینههای عمومی و حتی جهان به دید دشمن نگاه کنیم. تفاوتهای عقیدتی در دنیا وجود دارد، حالا یکی مسلمان است یکی نیست و عقاید مختلف است، ما باید از مواضع اصولی خودمان دفاع شایسته داشته باشیم تا همراهان ما روز به روز بیشتر شود.
این زمینههای اجتماعی و مجازی بهترین سیستم برای تبلیغ دین است. علماء، دانشمندان، حوزه و دانشگاه میتوانند از این زمینههای استفاده کنند و دنیا را پر از دانش و معارف اسلامی کنند. به خاطر نبودن سیستم است که ما نمیتوانیم در دنیا حرف بزنیم، حالا یک سیستمی مهیا شده و ما باید استفاده کنیم و الا بستن و منع کردن زمینه ی مثبتی ندارد.
طلبهها صفحه ایجاد کنند و یک ساعت در روز با دنیا دیالوگ کنند. معارف اخلاقیات اجتماعیات و روانشناسی اسلام و تشیع را به رخ دنیا بکشند. جامعه را چکاب کنند و به شناخت درستی از اطرافشان دست پیدا کنند. استفاده از اینترنت برای طلبهها لازم است و من به شاگردانم گفتهام حتی اگر فرش زیر پایشان را میفروشند بفروشند و لب تاب یا تبلت یا کامپیوتر بخرند و سایت و وبلاگ ایجاد کنند و با جامعه و مردم دیالوگ داشته باشند.
