غنا و موسیقی از دیدگاه قرآن کریم و روایات تفسیری و بررسی حکم باطل، لغو و لهـو.
این کتاب، جامعترین و تفصیلیترین پژوهش موجود درباره غنا و موسیقی در چارچوب دیدگاه اسلام و فقه شیعه است. با توجه به اهمیت موضوع غنا و موسیقی در زندگی انسانها و تأثیر آن بر روح و روان، نویسنده به بررسی عمیق و همهجانبه این دو موضوع پرداخته و خلأهای موجود در متون فقهی و پژوهشی را پر کرده است.
در این اثر، ضمن تأکید بر ضرورت شناخت دقیق مفاهیم غنا و موسیقی و ملاکهای فقهی آنها، سیر تاریخی بحث و دیدگاه فقیهان عصر غیبت به طور کامل کاوش شده است. نویسنده با ارائه نقد و تحلیلی تیزبینانه، به بررسی جنبههای مختلف این موضوع شامل تفسیری، روایی، فلسفی، روانشناختی، جامعهشناسی و واژهشناسی میپردازد. همچنین، حکم فقهی غنا و موسیقی و تأثیر آن بر روح و روان انسان و کاربرد موسیقیدرمانی نیز به طور مستدل و علمی بررسی شده است.
یکی از ویژگیهای منحصر به فرد این کتاب، بررسی گسترده و مبسوط حکم استفاده از انواع آلات و دستگاههای موسیقی است. علاوه بر این، موضوعاتی مانند سالمسازی شادمانی، لزوم ایجاد شادی در زندگی، و احكام انواع سرگرمیها، کف، رقص و خوانندگی زنان نیز به تفصیل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتهاند.
این کتاب به عنوان یک مرجع کامل و قابل اعتماد، نه تنها برای علاقهمندان به موسیقی و غنا، بلکه برای محققان، فقیهان و مخاطبان عام، فرصتی استثنایی برای درک دقیقتر این موضوعات فراهم میکند. اگر به دنبال یک اثر علمی، تحلیلی و جامع درباره غنا و موسیقی و دیدگاه اسلامی نسبت به آن هستید، این کتاب بدون شک گزینهای ارزشمند برای مطالعه و مرجعدهی است.
ویژگیهای برجسته کتاب:
بررسی تفصیلی و همهجانبه غنا و موسیقی در فقه شیعه
تحلیل تاریخی و نقد دیدگاه فقیهان عصر غیبت
بررسی جنبههای فلسفی، روانشناختی و جامعهشناسی موسیقی
پوشش موضوعاتی مانند موسیقیدرمانی، شادیآفرینی و احكام سرگرمیها
منبعی ارزشمند برای محققان، فقیهان و علاقهمندان به موسیقی و فقه
با خواندن این کتاب، شما میتوانید به درکی عمیقتر از این موضوعات دست یابید و به سؤالات بنیادین خود درباره غنا و موسیقی در چارچوب اسلام پاسخ دهید.
فصل سوم: غنا و موسیقی از دیدگاه قرآن کریم
غنا و موسیقی و آیات منع
آیات اعتقاد به باطل
آیات «قول زور»
۱. آیات سوره ی حج:
معناشناسی واژه ی «زور»
تحلیل رابطه ی موسیقی و قول زور
لزوم دوری از جبهه ی باطل و ظلم اعتقادی
وجه تعبیر پرهیز از قول زور، نه زور
ظلم اعتقادی
سقیفه؛ آغازگاه ظلم
توحید و عدالت
موسیقی براندازنده ی حق
شمول قول زور: هرگونه تأیید باطل و جور
اعتقاد به باطل در ظاهر دین مداری
۲. آیات سوره ی فرقان
نهی از شهادت زور (باطل)
نظرگاه «المیزان» و نقد احتمال معنایی کذب
زور؛ قصد باطل
شناسه ی لغو در المیزان
کرامت بندگان رحمان و گذر از لغو
پرهیز از شهادت باطل
حرمت گذاری به بندگان خالص
شهادت زور؛ دروغ حق نم ا
۳. زور در آیه ی چهار سوره ی فرقان
زور: ستم فراوان
حق نمایی باطل
۴. بررسی کلمه ی «زور» در سوره ی مجادله
سخنان نادرست و حق شمردن باطل
تفاوت حق نمایی و کذب
فصل چهارم: غنا و موسیقی از دیدگاه روایات تفسیری
رابطه ی باطل، لغو و لهو با موسیقی
موارد کاربرد واژگان یاد شده در قرآن کریم
باطل و بی فرجام
نقد باطل شناسی راغب
باطل و غایت غیر مقصود
تفاوت مرتبه ی افراد در غایت مقصود
فاعل علمی و شوقی (عملی)
معرفت محتوایی و کردار قالبی
«باطل» و مواجهه ی قرآن کریم با آن
باطل از دیدگاه روایات
گروه یکم: تفسیر زور به غنا
تطبیق مصداقی زور بر غنا
شاهد معنای مصداقی، نه مفهومی غنا برای زور
اهمال یا اجمال نداشتن معنای غنا
موسیقی؛ صدای دولت حاکم
گروه دوم: تفسیر قول زور به غیر غنا
شواهد روایی تطبیق مصداقی غنا برای زور در قرآن کریم
تناسب همنشینی شاهد باطل با اهل تابوت
جایز نبودن احیای حق با شهادت زور
لزوم اعلام افراد شاخص جبهه ی باطل
توبه ی افراد شاخص جبهه ی باطل و شاهد زور
زشتی شهادت زور و راست نمایان باطل
ضرورت رتبه بندی گناهان
سیاست فرافکنی جنایت کاران و پیش گیری فقه
شماری از گناهان کبیره
حوادث آخر الزمان
جابه جایی کارویژه ی زنان و مردان
ضرورت جرم شناسی و شناخت مرتبه ی هر گناه
نتیجه ی بحث
روایات گروه سوم: باطل
فرجام مندی خون مسلمان
صدای جبهه ی حق و تخالف آن با باطل
لغو و بیهودگی
غایت لغو
سنخیت مراتب مکلفان با حکم شرعی
ضرورت انسان شناسی برای فقه
لغو و مواجهه ی قرآن کریم با آن
مؤاخذه از عقیده و کردار جِدّی و مقصود
توجه به تفاوتِ عقیده به باطل با کردار لغوی
نسبی بودن گناهان کبیره و صغیره با توجه به مرتبه ی انسانها
تعامل بندگان عالی با اهل لغو
مواجهه ی مؤمنان متوسط با اهل لغو
لغو؛ ویژه ی ناسوت
افراط در لغوگرایی
نتیجه گیری بحث لغو:
بررسی دیدگاه المیزان
لغو از نظرگاه روایات
رعایت تناسبها
رعایت جبهه ی حق و صاحبان ولایت
لهو و سرگرمی
لهو و مواجهه ی قرآن کریم با آن
لهو غفلت آور مؤمنان متوسط
تجارت دور از غفلت مردان مرد
لهو آرزوهای غیر عملیاتی
لهو اقتضایی ناسوت
لهوِ خادمِ جبهه ی باطل
لهو دورکننده از جبهه ی صاحبان ولایت
رمزگشایی از اقتضایی ناسوتی
لهو تک بُعدی
دخالت جزیی لهو در آفرینش
لهو فراگیر و پیرو جبهه ی باطل
نتیجه ی بررسی آیات: توجه به طبقات مردمان
لهو از دیدگاه روایات
دوری از شعارها و نمادهای جبهه ی باطل
حرمت احیای نمادهای باطل، در موسیقی و نمایشهای هنری
مداحی براندازانه
مداحیهای حرام
درآمدهای حرام
شطرنجِ لهوی براندازنده ی حق
خوانندگی مُجاز زنان
نفاق زایی لهو غنایی
مؤاخذه ی شنیدهها و رعایت تناسبها
فراوانی زیان بار و پریش زا
لهو و بازندگی
لهوهای حق
غفلت و غرور لهو
لهو فسقی
لهو غافلان
قساوت زایی لهو
روایات شکار لهوی
تحلیل روایات شکار لهوی
فقیهان و حکم لهو
حرمت لهو؛ دلیل حرمت موسیقی
نتیجه ی بحث در لهو:
ارشادی بودن آیات یاد شده
حجیت قدر متیقن فعل معصوم
نتیجه ی فصل حاضر:
دفتر نشر آثار آیت الله العظمی محمدرضا نکونام (قدس سره)
