معاد، از مهم‌ترین حقایق دینی و فلسفی است که در آن بسیار مشکل است و فراوانی از موضوعات و احکام آن، عقل و خرد را به فروتنی می‌کشانند؛ اگرچه اصل کلی آن، مانند شناخت مبدأ هستی، در توان اندیشه و عقل سالم است.
نوشتار حاضر اشاره‌ای کلی به این حقیقت دارد و در اثبات معاد جسمانی و روحانی است.
در این رابطه، نظریات کلامیان، فیلسوفان و عارفان را بررسی کرده و به ویژه دیدگاه ملاصدرا را مورد نقد و بررسی قرار داده و سپس با نقد و رد تمام طرح‌های ارائه شده در این زمینه، نخست دیدگاه قرآن کریم را طرح نموده و سپس نظریه فلسفی خود را که هماهنگ با آموزه قرآن کریم است، ارائه می‌دهد.
پیش‌گفتار
نقش هویّت روح در معاد
چکیده‌ی دیدگاه‌ها
بخش یکم: پیش فرض‌های بحث معاد
تجرد نفس
دلایل تجرد نفس و روح
دلایل عقلی
الف. تصور کلی و مطلق
ب. آثار تجرد
ج. حقیقت شخصیت انسان
د. محدودیت ماده
ه. توجه باطنی به‌دور از حواس
دلایل شرعی
الف. امر حق
ب. آفرینش نو
شواهد روایی
معاد جسمانی و بقای ماده
دلایل اثبات اصل معاد
یک. لزوم تعدد دار عمل و نتیجه
دو. امتناع اعدام
سه. زمینه‌ی غایی و فاعلی
رابطه‌ی روح با اصل معاد
دلایل انکارگرایان معاد
تناسخ
شبهه‌ی اعاده معدوم
شبهه آکل و مأکول
پاسخ حکمای الهی
نقد شبهه‌ی تناسخ
بخش دوم: نظرگاه قرآن کریم
معاد جسمانی در قرآن کریم
الف. آیات وقود و هیزم
تحلیل آیات شریفه
ب. آیات جنّات و انهار
تحلیل آیات یاد شده
آیات رزق در آخرت
آیات ازواج
صفات زنان بهشتی
نتیجه‌ی آیات
آیات صاعقه و بعث
نتیجه و تحلیل آیات
حیات دوباره مردگان
آثار حیات
ظهور همگان در محضر حق تعالی
داستان جناب عزیر
چگونگی احیا و حشر جسمانی
واقعه‌ی حضرت ابراهیم
دَم ابراهیم و احیای الهی
تفاوت‌های دو قصه‌ی یاد شده
اصحاب کهف
دیگر آیات معاد جسمانی
اشکال و پاسخ
ابن سینا و معاد جسمانی
فهرست واژه‌های معاد در قرآن کریم
فهرست واژه‌های معاد در قرآن کریم
بخش سوم: اندیشه‌های کلامی
دیدگاه مرحوم خواجه
بیان فاضل قوشجی و نقد آن
صاحب بحارالانوار و عنوان تذنیب
نقد بیانات جناب علامه مجلسی رحمه‌الله
حکیم متأله، مرحوم استاد شعرانی
نقد و بررسی دیدگاه حکیم شعرانی
بررسی دیدگاه‌های اهل سنت
دیدگاه تفتازانی؛ صاحب «المقاصد»
نظرگاه جرجانی؛ شارح «المواقف»
کلام شارح سیالکوتی
بخش چهارم: نظرگاه فیلسوفان
دیدگاه‌های فلسفی
دیدگاه ابن‌سینا
فصل فی معاد الأنفس الانسانیّة
نمط هشتم اشارات
الهیات شفا
بررسی و نقد مطالب شیخ
اهمیت عذاب و آلام
عذاب و ماده‌ی اخروی
تفاوت دوزخ و نعیم
جایگاه شیخ از دیدگاه ملاصدرا
شیخ اشراق
نقد عقاید شیخ شهید
نظریه‌ی ملاصدرا
حشر اجساد و اصول ملاصدرا
نقد و ملاحظات نگارنده بر نظریه‌ی ملاصدرا
ملاصدرا و معاد در قرآن کریم
نقد سخن ملاصدرا
نیاز انسان به دین و مقام عصمت
اندیشه‌ی فیلسوفان پساصدرایی
ملاهادی سبزواری
علامه‌ی طباطبایی
تفسیر المیزان
بدایة الحکمة و نهایة الحکمة
حواشی اسفار
رساله‌ی «الانسان بعد الدنیا»
بخش پنجم: دیدگاه عارفان
نظرگاه ابن عربی
نقد کلام فتوحات
فتوحات و عالم برزخ
دیدگاه نگارنده درباره‌ی عوالم برزخی
فتوحات و قیامت
صراحت اعتقاد به دو معاد از دو عارف بزرگ
عمر دنیا و امکان دوام آن
اندیشه‌ی آدمی و نیاز به دین
نقد دیدگاه محی‌الدین
نظرگاه سید حیدر آملی
نقد گفتار جناب سید حیدر آملی
نظریه‌ی حکیم الهی قمشه‌ای
بخش ششم: نظریه‌ی نگارنده
چیستی ماده‌ی آخرتی
بحث یکم. تعبّد شرعی
بحث دوم. امکان معاد
بحث سوم. ضرورت وجود معاد
پاسخ به شبهات حشر جسمانی
یک. ترجیح بلا مرجح پیدایش اجزا
دو. شبهه‌ی آکل و مأکول
سه. حرکت جوهری و ماده‌ی آخرتی
چهار. اعاده‌ی معدوم و چماق تکفیر
دلایل نظریه‌ی نگارنده
ماده و اتصال
دفتر نشر آثار آیت الله العظمی محمدرضا نکونام (قدس سره)
