اثر حاضر برگرفته‌ای کوتاه از دعای مکارم‌الاخلاق صحیفه سجادیه سید عشاق؛ حضرت سجاد (علیه‌السلام) است.
صحیفه سجادیه که به سبب سنگینی حقایق و عظمت محتوا کم‌تر مورد توجه قرار گرفته است،
پس از قرآن کریم بیش‌ترین اثرها و نشان‌های الهامات ربوبی را ارائه می‌دهد و والاترین کتاب عرفان و اخلاق به شمار می‌رود.
در این میان، دعای مکارم‌الاخلاق اثری دارد که صحیفه عشق است.
گزیده‌ای از درس‌هایی است که استاد فرزانه؛ حضرت آیت‌الله نکونام سالیان پیش در جمع حوزویان حوزه علمیه قم داشته و به قلم ایشان نگارش شده و برخی از نظرات و دیدگاه‌های ایشان را که در حوزه دین پویایی بوجود آورده‌اند، بیان می‌کند.
معرفی نزدیک‌ترین و آسان‌ترین راه وصول به حضرت حق، دیدگاه دینی به فقر و غنا، رزق و روزی، و چگونگی بهره‌مندی از مواهب دنیوی و نازک‌اندیشی‌های عرفانی درباره مسائلی که در متن زندگی مردم وجود دارد و راه‌های گشاینده زندگی سالم، از ویژگی‌های این نوشته می‌باشد.
پیش‌گفتار
۱ ـ اخلاق کلامی
۲ ـ اخلاق حِکْمی
۳ ـ اخلاق عرفانی
مراتب اخلاق عرفانی
علم اکتسابی و خُلق و خوی وارداتی
مشکلات ایمان صوری به هنگام مرگ
گونه‌های اخلاق فلسفی و عرفانی
ابزار سنجش
غایت در اخلاق
ارتقا و اوج وصول
حکمت نظری و عملی و تفاوت غایت‌ها
حضرت حق و وحدت شخصی
عرفان چیست و عارف کیست؟
رابطه‌ی دو حکمت
مکارم اخلاق
مکارم اخلاق در مدارک روایی
مکرمت‌ها
منازل وصول
اخلاق و کرامت انسان
خُلق و تکرار عمل
اقتضاءات قربی و افراد عادی
وصول به کمالات اخلاقی با دعا و مناجات
دین، اخلاق و درمان نگرانی‌ها
صحیفه و عرفان
فراز نخست : ایمان و یقین
صلوات؛ ذکر خداوند و فرشتگان
آثار صلوات
یکم . آثار صلوات خدا بر محمد و آل محمد ۹
دوم . آثار صلوات خدا بر فرشتگان « صلوات اللّه علیهم »
سوم . آثار صلوات خدا و رسول بر مؤمنان
چهارم . آثار صلوات فرشتگان بر محمد و آل محمد ۹
پنجم . آثار صلوات مؤمنان بر محمد و آل محمد ۷
رابطه‌ی صلوات و دعا
لزوم صلوات بر خاندان پیامبر ۹
حضرت ابراهیم ۷ و صلوات
گوناگونی صلوات
کامل‌ترین ایمان و برترین یقین
رابطه‌ی ایمان و حبّ
حق‌الیقین و بی‌پایان بودن کمالات انسانی
بهترین نیّت و کردار
رابطه‌ی نیت و عمل
عمل احسن؛ خالص‌ترین عمل
توفیر در نیت
تفاوت نیت و قصد
گوناگونی بندگان
قطع طمع؛ سیر و سلوک
جایگاه نیّت در نماز
آثار قرب الهی
قرب حق؛ پی‌آمد حب و عشق
خودشناسی، آسان‌ترین راه خداشناسی
آثار حب و عشق به حق
محو، محق و طمس
فنا و بقا
حقیقت و واقعیت
ملاک سنجش مشاهدات
بلا و ابتلا
صفای باطن
اصلاح و یقین؛ پی آمد فنا
فراز دوم : دو مسیر متفاوت
کفایت حق
کفایت؛ وکالات حق
وکالت‌ها و مالکیت حضرت حق
توکل و تقرب
پرسش حق از بندگان
گونه‌های پرسش
درخواست بنده از حق
انواع درخواست بنده از حق‌تعالی
عبودیت؛ غایت خلقت
چیستی عبادت
رزق و روزی
روزی معنوی
بی‌پایان بودن روزی معنوی
رزق و حکمت الهی
وسعت و گشایش در روزی
حسد و غبطه
توجه به حق
سرُّالقدر
عزت، کبر و عجب
کبر
عجب
سرایت خوبی‌ها
خوبی بی‌منّت
مکارم اخلاق
رابطه‌ی کوشش انسان و عطایای الهی
پاره‌ای از مکارم اخلاق
فراز سوم : بلندی و افتادگی
موازنه‌ی ظاهر و باطن
عزت ظاهری و ذلت باطنی
فراز چهارم : خشـم خـدا و مرگ
هدایت الهی
هدایت ایصالی و وصولی
راه حق
خلوص نیت
آرزوی مرگ
فراز پنجم : حریم و حرمت مردم
روابط اجتماعی
انواع برخورد با مردم
عرفان و روابط اجتماعی
تبدیل کینه‌ی دشمن به محبت
دوستی نزدیکان
دوستی حقیقی و ترس از ستم کار
فراز ششم : اقتدار علیه ستمگران
شیوه‌ی برخورد با ستمگران
عفو و بخشش
مقابله با ستمکار
ظلم و عدالت
مکر الهی
تکذیب و زخم زبان
اسمای أمی
لزوم متابعت از عالم ربّانی در سلوک
همراهی حضرت موسی و خضر
ملاک پیروی
فراز هفتم : برخـورد با دشمـن
مقابله به ضد
غشّ ( فریب ) و خیرخواهی
بدی با بدی‌ها نه بدها
پیوند با بریدگان
معامله به ضد با غیبت‌کننده
معنای غیبت
پی‌آمدهای غیبت
معامله به ضد با غیبت کننده
شگرگزاری و سپاس
فراز هشتم : صفـات وارستگـان
نمونه‌های درستکاران و پرهیزکاران
اهمیت وظیفه‌شناسی
گسترش عدالت
عدالت و ولایت
دین و سیاست
فرونشاندن خشم
وحدت و الفت اسلامی
بهبودی روابط با خویشان
گرایش به معرفت
پرده‌پوشی عیب‌های دیگران
نرم‌خویی
فروتنی
خوش‌رفتاری
آرامش
سبقت گرفتن به فضیلت‌ها
دیگر برتربینی
ناپسندی سرزنش دیگران
خویشتن‌داری از کمک به ناشایستگان
حق‌گویی
فراز نهم : همـراهـی بـا حــق
بهره‌مندی از امکانات در شرایط عادی و بحرانی
تأمین اجتماعی
ضرورت شناسایی توانایی‌ها و کمبود‌ها
کسالت در عبادت
صبر و استقامت
نخست : معیار قرب سالک
دوم : میزان درستی ارتباط سالک با دیگران
توسل و ابتلا
انجام دعا هنگام عافیت
درخواست از حق و نه از غیر
۱ ـ دعای رغبتی
۲ ـ دعای رهبتی
۳ ـ دعای تبتل
۴ ـ دعای ابتهال
۵ ـ دعاع تضرع
نداشتن خواهش از دیگران
پناه‌نبردن به غیر
تضرع و توحید
پی‌آمد خواهش از دیگران
فراز دهـم : گریــز از شیطــان
راز تضرع معصومان :
مراتب سه‌گانه‌ی تقوا
حالات گوناگون حضرات معصومان :
دو جهت ربی و خلقی
تبدیل گناه به نیکویی
واردات رحمانی و شیطانی
آرزو
بدگمانی
حسد
ذکر خداوند
اندیشه در قدرت خداوند
اندیشه در ذات خداوند و وصول به آن
وصول به اسم « اللّه »
چاره‌اندیشی بر ضد دشمن
گفتار و حمد
حمد و انواع آن
حمد و شکر
حمد‌های قولی صحیفه‌ی سجادیه
ستایش و تمجید
تمجید حق
فراز یازدهم : نفـی ستم‌پذیـری
ستمگر، ستمدیده و عدالت اجتماعی
گمراهی و فقر
بی‌نیازی و سرکشی
معرفت انسان؛ واسطه‌ی معرفت حق
حق؛ وجود و خلق؛ ظهور
فراز دوازدهم : بـه‌ســوی حـق
نظام احسن، شرور و آمرزش‌خواهی
رمز تسبیح ارادی آفریده‌ها
پیوند با نظام احسن
عفو و غفران الهی
« اعتماد به نفس » و « اعتماد به حق »
هرچه هست در نزد حق است
بقای حقانی و هدایت مردمان
الهام ربانی و خاطره‌ی شیطانی
درخواست مقام عصمت
مقام رضا
شناخت حق؛ معیار شناخت اهل حق
ضرورت باور به اعتقادات صحیح
وصیت‌نامه‌ی حضرت فاطمه‌زهرا ۳
فراز سیزدهم : از فرش تا عـرش
اقتصاد و میانه‌روی
برخی از صفات انسان کامل
مقام درستکاران
مراتب بندگان صالح
شهود حق؛ رستگاری معاد
سلامت فرد و جامعه
غایت و فاعلیت حق
دفتر نشر آثار آیت الله العظمی محمدرضا نکونام (قدس سره)