هنگامی که بشراز همه چیز و همه کس رها می‌گردد و دنیای پرتلاطم مادی را کنار می‌گذارد یا به نوعی از آن جدا می‌شود و بر همه مظاهر زیبای دنیایی پرده فراموشی می‌آویزد.
به درون خود فرومی‌رود و با خود می‌اندیشد.
افکار فراوان و اندیشه‌های کنکاشی او را در بر می‌گیرند و پیوسته او را مشغول می‌دارند.
این اوهام همانند هزاران عروس دغل که هر لحظه در آغوش کسی باشند، انسان را در بغل می‌گیرند و با لب‌های به ظاهر زیبا گرفتار هزاران هوا و هوس می‌سازند و به راحتی او را بازی می‌دهند.
گاه از حقیقت و زمانی از خیال، هنگامی از فنا و دمی از بقا سخن سر می‌دهند و نهایت وی را در حیرت و تباهی رها می‌سازند.
پیش‌گفتار
اندیشه و پندار‌ها
اندیشه‌ی ماده‌گرایی
اندیشه‌ی حق‌جویی
مکتب و دستاویز!
سیر مباحث کتاب
بخش نخست: از سفسطه تا واقعیت
مکاتب بشری و زمینه‌های آن
طرح نخست
نظریه‌ی دوم
نظریه‌ی سوم
نظریه‌ی چهارم
نظریه‌ی پنجم
نظریه‌ی ششم
تفاوت مکاتب بشری
ضرورت بررسی مکاتب
تطبیق و مقایسه
۱- انکار واقعیت به طور مطلق
نیست‌انگاری سوفسطاییان
پاسخ به سوفسطایی: سکوت
۲- انکار واقعیت و اصالت انسان
جعل یک اصطلاح
ایده‌آلیسم
پوزیتویسم
رابطه‌ی «فرا من انکاری» با حقیقت‌گرایی
۳- پذیرش واقعیت مادی و انکار حقایق معنوی
ماده و طبیعت
تبیین ماده‌گرایی
مقدمه‌ی اول: زیربنای منطق فکری
مبادی شش‌گانه‌ی برهان
مقام دوم: «کل و جزء» و «کلی و جزیی»
مقدمه‌ی سوم: قانون علیّت
جمع‌بندی
سوفسطاییان و ماده‌گرایان
گرفتاری در دام مادّه
پاسخ به ماده‌گرایان
۴- پذیرش حقایق غیرمادی
مکاتب حقیقت‌گرا
الهیان و بی‌نهایت
نزدیک‌ترین راه به حق
توهّم بداهت وجود
ناتوانی، سبب انکار معبود
آفریدگار در آفریده!
نجوای دل
مثلث شوم
طبع بشر
پنجه‌های استعمار
استعمارگران سوداگر
انکار خدا، ارمغان استکبار
ثباتِ هست و نیست
بخش دوم: توحید
توحید
اثبات ذات در قرآن مجید
مراحل توحید
توحید عامی
توحید برهانی
توحید عرفانی
توحید جمعی
مقام عصمت و مناجات
پاسخ توهّم
۱- پاسخ اجتماعی
مسؤولیت خطیر رهبران
۲- پاسخ اعتقادی
۳- پاسخ عرفانی
۴- بلندای عرفان
خلاصه‌ی گفتار
اثبات ذات و ناتوانی برهان
بخش سوم: قانون شناخت
اهمیت شناخت و معیار آن
پرگار سنجش
بشر و دو چهره‌ی متفاوت
قانون نسبیّت و گزاره‌های شش‌گانه‌ی آن
روش اجرای قانون نسبیّت
بخش چهارم: شناخت رهبری
زمینه‌های شناخت رهبری
طرح کلّی در شناخت رهبر
انتخاب رهبری
نقد انتخاب رهبر توسط مردم
قوانین الهی و انبیا
راه سعادت بشری
کارآمدی دین اسلام
امتیاز اسلام
چرایی نبود رهبران شایسته
بیان نخست، زبان مزدوران
بیان دوم، زبان رهبران راستین
بیان سوم، معنای سیاست
سیاست در قاموس رهبران راستین
سیاست از زبان مزدوران
بیان چهارم، ذهنیت‌های توده‌ها
بیان پنجم، طبقات سه‌گانه
پاسخ اشکال و دفاع از حریم رهبران راستین
افراط در پاکی
صحنه‌ی حق و باطل
اندیشه‌ی کوته‌فکران مذهبی
روش شیعه، آگاهی توده‌ها
سه زاویه‌ی مقدس
بقای مکتب
بخش پنجم: رهبری در اسلام
حضرت محمّد صلیاللهعلیهوآله روح ثابت بشر
سه اصل در شرایط رهبری
اصل اوّل، انتخاب مقام نیابت
اصل دوم، شایستگی‌های رهبری
اصل سوم، ممنوعیت تصرّف در قانون
اسلام بی‌پیرایه
مراحل سه‌گانه‌ی دین
اندیشه‌های بشر
چهره‌ی استعمار در دین
مکتب کتاب و سنت
شناخت رهبران راستین
اصل اوّل، تعیین مقام نیابت
اصل دوم، شایستگی‌های رهبری
اصل سوم، درک اندیشه‌های مکتب
نفوذ حکمی
بخش ششم: مسایل کلی دوران پنجگانه رهبری
دوره‌های رهبری در تاریخ
دوره‌ی نخست، پیامبران پیشین
دوره‌ی دوم، عصر تکامل
طلوع اسلام و ظهور حوادث
جهت اول، ویژگی‌های رهبری در اسلام
ویژگی نخست، درس الهی
ویژگی دوم، مقام عصمت
امتیاز سوم، معجزه‌ی رسالت
امتیاز چهارم، سلامت جسم و جان
ولایت و امامت
خاتمیت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآله
جهت دوّم، مقایسه میان مکتب اسلام و دیگر ادیان
جهت سوّم، تمایز اندیشه‌ها
دوره‌ی سوّم، امامت حضرات معصومین علیهم السلام
دلایل چهارگانه
دوره‌ی چهارم، غیبت صغرا و رهبری
پرسش نخست، وجود تاریخی
پاسخ
پرسش دوّم، امکان عقلی
تحلیل و بررسی
پرسش سوّم، پایان ناپذیری
پاسخ
پرسش چهارم، علت غیبت و زندگی حضرت
پاسخ
پرسش‌های دیگر درباره‌ی امام علیه السلام
دوره‌ی پنجم رهبری، تعیین کلی امام علیه السلام
اوصاف نه‌گانه‌ی رهبران
اعلمیت یا انتخاب طبیعی شخصیت
امکان رخداد خطا
گردانندگان جامعه
نتیجه‌ی کلی
جهات انحرافی
قانون ثابت الهی
مخالفت‌ها
خودمختاری رهبر
بخش هفتم: شناخت رهبران دوره‌های پنج گانه
شناخت تاریخی رهبران راستین
پیامبران پیشین
تاریخ زندگی پیامبر گرامی اسلام صلیاللهعلیهوآله
تاریخ زندگی ائمه‌ی هدی علیهم السلام
بخش هشتم: نیات عامه و تقلید
تقلید و زمینه‌های آن
جایگاه عالم
جایگاه مخالفان
پرسش‌هایی درباره‌ی تقلید
فطرت و دوره‌های تاریخ
تخصص و زندگی اجتماعی
تخصص در دین
استنباط، تنها راه اساسی
لزوم تخصّص و مذمت تقلید
تقلید شایسته و مذموم
تقلید و اضطراب
اعتقاد شیعه و تقلید
دلیل تقلید
مقدمه‌ی اوّل، اندیشه‌های گوناگون
مقدمه‌ی دوم، وجوب پیروی از فقیه وارسته
نتیجه
تقلید و چهار موضوع اساسی
موضوع اول: ولایت فقیه عادل
موضوع دوم: علم فقیهان
موضوع سوّم، موانع فقیهان شیعه
موضوع چهارم: روش عالمان شیعه
نتیجه‌ی روشن
بخش نهم: آموزه‌های اسلام
ارکان اساسی مکاتب
رکن اول: رهبران مکاتب
رکن دوم: ارایه‌ی قانون
رکن سوم: ضامن اجرا
قرآن کریم
تحریف، پنداری بی‌اساس
دلایل تحریف ناپذیری قرآن کریم
کتاب الهی
توهّمات نابجا
سندی دیگر
روایت‌های مخالف
عقل سلیم
امتیاز قرآن کریم
جمع آوری قرآن کریم
پیرایه‌ای بی‌اساس
قرآن حضرت امیرمؤمنان علیه السلام
جنجالی دیگر و واقعیتی آشکار!
استفاده از قرآن کریم
روایات
مجامع روایایی
شرایط استفاده‌ی از روایات
تحلیلی کوتاه
روایت‌های اعتقادی
روایت‌های اخلاقی
مَغیبات روایی
روایت‌های فقهی
بخش دهم: آغاز جهان ابدی
معاد
ضرورت معاد
برهان مرکّب فلسفی
ضامن اجرای قانون
رستاخیز؛ ضرورت اندیشه
زبان دین و پیامبران
مراحل پنج‌گانه‌ی وجودی
تجرد نفس
دلیل نخست بر تجرّد نفس
دلیل دوم
دلیلی از قرآن کریم بر تجرّد نفس
جهان برزخ
دلیل یکم
دلیل دوم
قیامت کبرا
جزییات قیامت
دفتر نشر آثار آیت الله العظمی محمدرضا نکونام (قدس سره)
