کتاب سراب عرفان يا هباى منثور

نقدی بر خداشناسی کلامی.
يك وجود و يك ذات بيش‏تر نيست و آن حق‌‏تعالى است و ديگر پديده‏‌هاى هستى، ظهور حق‌‏تعالى به شمار مى‌روند كه فعل پروردگار مى‏‌باشند و ذات و استقلالى براى آنان نيست. اما اين پديده‏‌ها ـ البته پديده به معناى ظهور و نه به معناى اين‏كه آفريننده‏‌اى براى آن نيست ـ واقعيت دارد و خيال نيست. واقعيت داشتن نيز منحصر در موجود بودن نيست؛ بلكه اين ظهورات خلقى هستند كه از وجودى واحد انشا شده‏‌اند، بدون آن‏كه وجودى بيابند. ذات، مخصوص حق‌‏تعالى است و عالم، فعل پروردگار و مخلوق به معناى ظهور است؛ ظهورهايى كه عين آفريدگار نيستند؛ اما «غير» ـ به معناى دوگانگى و تعدد ـ نيز نمى‏‌باشند.