جامعهشناسى روحانيت با رويكرد آزاد فلسفى، روانكاوى جمعىِ روحانيان و چيستى علم دينى و نحوهى توليد آن.
جامعهشناس برای در دست داشتن مکانیسم درست جامعه، نیازمند انسانشناسی و روانشناسی دقیق مردم است و به طور قهری وی باید اهل معرفت بوده و از حیث باطنی بر تمامی مردم، برتری و اشراف داشته باشد تا موقعیت آنان را تشخیص دهد؛ زیرا انسانها گروههای متفاوتی دارند و به تبع تفاوت انسانها، جوامع نیز گوناگون میشوند؛ چنانکه جامعهٔ روحانیت، جامعهای ممتاز در امور علمی ـ آن هم علم دینی ـ و مسایل معنوی و روحی است و بدون توجه به آن، هویت این جامعه به دست نمیآید و بدون این لحاظ مهم، در مدیریت آن، بیراههْ راه به نظر میرسد. ما گرچه در این کتاب، جامعهشناسی جامعهٔ روحانیت را پی میگیریم، ولی در پارهای موارد، روانشناسی این جامعه را نیز بررسیدهایم تا از دادههای آن، در هویتشناسی جامعهٔ روحانیت و شناخت برخی آسیبها و نحوهٔ برونرفت آن، بهره ببریم.
پیش گفتار
بخش یکم: جامعه شناخت
شناسه ی جامعه
واژه شناسی جامعه
اصطلاح جامعه
نیازمندی؛ ریشه ی جامعه طلبی
حیات جامعه
جامعه ی منطقهای و مرامی
وحدت معنوی جامعه و مردم
تعریفهای گزارش گرا
تعریف جامعه شناسی
اقتضایی بودن صفات اجتماعی
ضرورت فلسفیدن برای شناخت جامعه
نقد تعریفهای تاریخ گرا
نقد تعریفهای رابطه گرا و نهادمحور
جامعه شناسی؛ در خدمت سرمایه داری
نقد تعریف اندیشه محور
جامعه شناس
تاریخ جامعه شناسی
بخش دوم: هویت جامعه ی ایرانی
هویت جامعه
هویت؛ شباهت دلها
استبداد و نفاق
هویت دین مداری ایرانیان
هویت اعراب
هویت ولایت مدار ایرا نی
پیرایههای برآمده از استبداد
استبداد؛ ریشه ی تمامی معضلات
مغالطه میان وصف متعلق به هویت با هویت جامعه
نقد هویت مشوّش
تابوی فرّه ایزدی شاهان
بخش سوم: ج امعه شناسی روحانیت
تولید علم دینی
پیوند مبادی علمی و ملکه ی قدسی
اجتهاد فراگیر
تقلید؛ رجوع به متخصص
تبارشناسی جامعه ی روحانیت
نسبیت گرایی و عقل ورزی جمعی
شریعت ولایی
میراث بری حوزویا ن در علم و عدالت
تداوم اجتهاد در زمان ظهور
فقیهان قدّیس
فقیهانِ جامع ظاهر و باطن
فقیهان مدعی
شایسته سالاری و مغالطه ی تقلید از اعلم
تفکیک قدرت از علم و عدالت در مقام اثبات
قدرت سیاسی
قدرت خرق عادت
مغالطه ی قدرت
حفظ مرزهای تخصصی میراث داران
تفاوتهای علم دینی با فن دینی و مغالطات آن
مغالطه ی اخذ حجیت معلومات به جای حجیت علم
تفاوت معلومات با علم
پی آمد مغالطه ی اخذ فن دینی به جای علم دینی
لزوم تحول حوزهها ب ر مدار بازسازی اجتهاد سنتی
مغالطه ی اخذ دین حکومتی به جای حکومت دینی
مغالطه ی اخذ اجرایی شدن به جای نظریه پردازی
مغالطه ی اخذ مدیریت فنی به جای مدیریت دینی
مغالطه ی اخذ مدرک به جای تخصص
ادامه بخش سوم
فقه؛ منظومه ی معرفتی منسجم
آموزش روان شناسی
استادمحوری؛ نظام آموزشی ویژه ی حوزه
شناسایی نوابغ
خردگرایی جمعیِ استادمحور
سازگاریِ منش طلبه و دین
هماهنگی منش شخصیتی با منش دین
بزرگواری و دوری از حقارتْ منشی
صیانت دین از پیرایهها
آموزش موضوعات احکام به طلاب
رده بندی احکام الهی
پاسداشت فضای سالم آزاد اندیشی
صدق گرایی و مبارزه با بیماری استکبار و نفاق
تشکیل بانک نظریه پردازی
تشکیل بانک اطلاعات
تأسیس بانک مشترک وجوهات
اعتماد مردمی
امدادهای غیبی به روحانیت
مردم شناسی روحانیت
تجزیه طلبی؛ جدا افتاد ن از مادر وطن
تعامل صاحبان ادیان با روحانیت
تعامل بر اساس شاخص سن و تحصیلات
بخش چهارم: صدور فرهنگ ولایی
آزادمنشی دیانت و حفظ کرامت انسانها
مغالطه ی اخذ حکومت آمرانه به جای حکومت ولایی
حمایت قانون از کرامت مردم
هم سنخی تفکر سنتی و جدید
شخص گریزی و شخصیت گرایی
جوّ ملتهب انقلاب و ضرورت تبدیل آن به فرهنگ
تحلیل جوامع جهانی
پیوند عقلانیت فردی و معنویت
عصر دین گریزی و معنویت گرایی
نزاع علم و معنویت
لزوم شناسایی شکارچیان انسان
گیوتین مدیریت علمی
ایجاد موج سالم
قتلگاه جنگ نرم
تله ی مرگِ تبدیل شریعت به معنویت
معضل دیریابی شاخص سلامت جامعه
سخن پایانی: ضرورت تدوین نظام نامه ی روحانیت شیعه
نمایه ی آثار حضرت آیت اللّه نکونا م (مد ظله العالی)
دفتر نشر آثار آیت الله العظمی محمدرضا نکونام (قدس سره)
