امراض و گناهان بر دو دسته است: یکی مسری که در نظر دیگران بدترکیب، زشت، قبیح و تنفرآمیز است، مانند سل، اگرچه بسیار عمیق و سنگین و خطرناک نباشد و دل دیگران را به درد نیاورد و دیگری گناهانی که با تمام سنگینی و عمق از وقار خاصی برخوردار است. مثل سرطان که از خطرناک‌ترین امراض است، ولی مانند سل مسری و تنفرآمیز نیست.  (۱) کسی‌که دستش شکسته و این شکستگی برای او و زندگی‌اش خطرناک است و به همین دلیل از کار و شغلش بازمانده است، ولی در قضاوت دیگران چندان ناپسند و آشوبگر دل‌ها نیست، درحالی‌که می‌شود روی دست فردی زخمی باشد و با کمیِ خطرش، دل‌ها را با دیدنش آشوب سازد.  (۲) خطر تریاک و سیگار را نمی‌شود با هم مقایسه کرد. سیگار می‌تواند ضرر داشته باشد، ولی خطر جدی و کوتاه‌مدت برای آن نیست، درحالی‌که تریاک خطر جدی دارد و می‌تواند هر پهلوانی را از پا در آورد و زمین‌گیر کند و با آن‌که دوای هر دردی می‌باشد، درد بی‌درمان است، ولی با این حال زشتی و بوی سیگار را ندارد. یک فرد سیگاری دست و دندانش بوی ناپسندی به خود می‌گیرد که تریاک این بو را ندارد و بوی تریاک ناخوشایند نیست، به‌خلاف سیگار. تریاک با تمام خطر و زیان دارای وقاری‌ست که سیگار فاقد آن وقار است.  (۳) گناهان نیز چنین حالتی دارد و دسته‌ای از گناهان با آن‌که خطر زیربنایی ندارد، برخوردار از زشتی فراوانی‌ست و بعضی گناهان با آن‌که بنای جامعه‌ای را به هم می‌ریزد، چندان قبح صوری‌اش احساس نمی‌شود، مثل غیبت و زنا. زنا با آن‌که از بزرگ‌ترین گناهانی‌ست که شیوعش می‌تواند جامعه‌ای را نابود سازد، چندان قابل سرایت نیست، درحالی‌که در ذات غیبت سرایت و زشتی افتاده است. زنا امری پنهان است و غیبت یک حرکت ظاهری‌ست. زنا می‌تواند با عذر‌هایی از قبیل حاجت و کمبود روبه‌رو گردد، درحالی‌که غیبت چنین عذر‌هایی را ندارد و ارتکابش تنها از کمبود شخصیت فرد حکایت می‌کند. زنا با آن‌که گناه سنگینی‌ست، در برابر غیبت، وقار خاص دارد، درحالی‌که غیبت از بی‌وقاری کامل است. اگر در شرع گفته می‌شود غیبت اشد از زناست نمی‌تواند به این معنا باشد که زنا کوچک‌تر از غیبت است و روشن است که زنا گناهی بزرگ‌تر از غیبت است و در جهت ذات سنگین‌تر از غیبت است و زنا می‌تواند شیوعش جامعه را نابود سازد، درحالی‌که غیبت ظواهر جامعه را در خطر می‌اندازد. پس اشدیت غیبت از جهت ذات نیست، بلکه از جهت قبح صوری و شیوع و سرایت آن است و غیبت گناهی‌ست که می‌تواند روابط داخلی و اجتماعی افراد را به‌طور ناهنجار از میان بردارد و درهم ریزد.  (۵) غیبت گناهی‌ست کثیف، زیان‌بار و کسانی مرتکب آن می‌شوند که از اصالت و شخصیت انسانی، کم‌ترین بهره را برده و در جهت کردار خود اندیشه و عقل را مدار قرار نداده‌اند. 

منبع: جملگان جاوید