نفس است که با موجودی خود و با فعلیت‌های فکری و عملی، خویش را در زمان گذشته و آینده ظاهر می‌سازد و مرشد و مربی خود می‌گردد و در حال فراغت، حواس ظاهری خود را باز می‌یابد و آن را در حافظه خود نگاه‌داری می‌نماید تا در بیداری و توجه خودآگاه، زمینه‌های بهره‌گیری را فراهم سازد.

پس بروز و ظهور نفس در خواب به صورت رویا می‌تواند زمینه‌ای برای بهره‌گیری نفس در حال بیداری و هوش خودآگاه باشد و هماهنگی آن توجه نفسانی که رویا نام می‌گیرد و این هوش عقلایی، بهترین راهنما، ارشاد و پیش‌نگری را به توسط معبر برای انسان وارسته فراهم می‌آورد.

از مباحثی که در پیش گذشت، به‌خوبی اهمیت تعبیر و معبر و خواب و رویا روشن می‌گردد و نقش تعبیر در ارشاد و آگاهی آدمی و جایگاه خواب‌گزار و ویژگی‌های وی به دست می‌آید.

هنگامی که تمام این امور با هم هماهنگ شوند، آنگاه روشن می‌گردد که چهره‌های گوناگون رویا می‌تواند در زندگی فرد نقش بسیار زیادی داشته و از مقام و ارزش بالایی برخوردار باشد و توجیه و تاویل رویا و وصول به حقیقت آن، عظمتی فراوان به همراه دارد.